Nguyễn Trung Trực

     

Thân cố và sự nghiệp

Làm dân chài

Nguyễn Trung Trực thương hiệu thật làNguyễn Văn Lịch, sinh năm 1838 tại buôn bản nghề làng mạc Bình Nhựt, tổng Cửu Cư Hạ, huyên Cửu An, phủ Tân An, tỉnh Gia Định (nay trực thuộc ấp 1, làng Thạnh Đức, huyện Bến Lức, tỉnhLong An). Thuở nhỏ, ông còn mang tên làChơn.

Bạn đang xem: Nguyễn trung trực

Nguyên quán gốc Nguyễn Trung Trực ngơi nghỉ xóm Lưới, xã Vĩnh Hội, tổng Trung An, thị trấn Phù Cát, thị xã Bình Định (ngày nay là buôn bản Vĩnh Hội, xã mèo Hải, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định). Ông nội là Nguyễn Văn Đạo, phụ vương là Nguyễn Văn Phụng (tục danh là Thăng hoặc Trường), người mẹ là bà Lê Kim Hồng.

Khi cuộc chiến tranh Tây tô nổ ra, gia đình ông Nguyễn Văn Đạo (ông nội của Nguyễn Văn Lịch) chạy giặc vào tỉnh nam định cư tại xã Bình Nhựt, tổng Bình Cách, thị xã Thuận An, che Tân Bình, trấn Phiên An (nay thuộc buôn bản Thạnh Đức, huyệnBến Lức, tỉnhLong An) và sinh sống bằng nghề chài lưới vùng hạ lưusông Vàm Cỏ Đông.

Làm quản lí cơ

Nguyễn Trung Trực xuất hiện và to lên tại xóm nghề làng mạc Bình Nhật. Được học văn võ tại Bảo Định, Định Tường. Đặc biệt năm 1858 – 1859, ông đoạt quán quân võ đài trên Cai Tài, lấp lỵ Tân An. Võ sinh các môn phái gia nhập võ đài rất nhiều tôn Nguyễn Văn Lịch làm thủ lĩnh dân binh tham gia tiến công giặcPháp.

Tháng 2năm1859, Pháp nổ súng tiến công thànhGia Định. Vốn xuất thân là dân chài, nằm trong khối hệ thống lính đồn điền của khiếp lượcNguyễn Tri Phương, đề nghị ông nóng sắng theo và còn chiêu tập được một số trong những nông dân vào lính để gìn giữĐại đồn Chí Hòa, bên dưới quyền chỉ huy củaNguyễn Tri Phươngnhưng ko được trọng dụng đề xuất ông lui về Tân An. Tại quê bên xóm nghề xã Bình Nhựt, che Tân An, ông tuyên thệ xuất quân ngày 10 tháng 3 năm Canh Thân (1860), đầu quân trên thành Kỳ Hòa bên dưới quyền chỉ đạo của Trương Định và được phong là quyền sung quản lí binh đạo, cùng khi thành Kỳ Hòa thất thủ, ông lại lui về tủ Tân An chống giặc.

Sau đó ông lãnh đạo đốt cháy tàuL'Espérancecủa Pháp,nên có cách gọi khác làQuản ChơnhayQuản Lịch. Vào sự nghiệp khángthực dân Phápcủa ông, bao gồm hai chiến công nổi bật, đã có được danh sĩHuỳnh Mẫn Đạtkhen ngợi bởi hai câu thơ sau:

Hỏa hồng Nhựt Tảooanh thiên đia

Kiếm bạc Kiên Giangkhấp quỷ thần.

Thái Bạch dịch:

Lửa bừng Nhựt Tảo râm trời đất

Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần.

Hỏa hồng Nhựt Tảo

Sau khiĐại đồn Chí Hòa thất thủngày25 tháng 2năm1861, Nguyễn Trung Trực về Tân An. Đến ngày12 tháng 4năm1861,thành Định Tườngthất thủ, quân Pháp kiểm soát điều hành vùng Mĩ Tho, hay cho đầy đủ tàu chiến vừa chạy tuần tra vừa làm đồn nổi di động. Một trong số đó là chiếc tiểu hạmL'Espérance(Hi Vọng), án ngữ khu vực vàm Nhật Tảo (nay thuộc làng mạc An Nhựt Tân, huyệnTân Trụ, tỉnhLong An).

Vào khoảng chừng sáng ngày10 mon 12năm1861, Nguyễn Trung Trực) cùng quyền sung Phó quản binh đạo Huỳnh khắc Nhượng, Võ Văn Quang, quản toán Nguyễn Học, và hương thôn hồ nước Quang Chiêu (Đại phái mạnh thực lục chép là lương thân hồ nước Quang)...tổ chức đám hỏi giả phục kích đốt cháy chiến hạmL'Espérance.

Trận này quân của Nguyễn Trung Trực đang diệt 17 bộ đội và 20 cộng sự người Việt, chỉ tất cả tám bạn trốn bay (2 quân nhân Pháp với 6 lính Tagal, tức bộ đội đánh thuê Philippines, cũng có cách gọi khác là lính Ma Ní)(bên ta có 4 chiến sĩ hy sinh được triều đình truy tặng kèm và thôn Nhật Tảo được trợ cấp vì chưng bị quân địch đốt cháy).

Lúc đó, viên sĩ quan lãnh đạo tàu là trung úy hải quân Parfait không tồn tại mặt, nên sau khoản thời gian hay tin dữ, Parfait vẫn dẫn quân tiếp viện cho đốt cháy nhiều nhà cửa trong làngNhựt Tảođể trả thù.

Xem thêm: Em Hãy Tóm Tắt Truyện Cổ Tích Em Bé Thông Minh Ngắn Gọn Nhất

Theo sau chiến thắng vừa kể, những cuộc tiến công quân Pháp trên sông, trên bộ đã thường xuyên diễn ra.

*

Kiếm bạc Kiên Giang

Đầu năm 1867, ông được triều đình phong chứcHà Tiên thành thủ úybđể trấn giữ đấtHà Tiên, nhưng lại ông chưa kịp đến khu vực thì tòa thành này đã biết thành quân Pháp chiếm mất vào ngày24 mon 6năm1867. Không tuân theo lệnh triều đình rút quân raBình Thuận, Nguyễn Trung Trực rước quân về lập mật khu vực ở sân chim (tả ngạn sông chiếc Lớn, huyệnAn Biên, tỉnhKiên Giang) kháng Pháp với danh hiệu Dân chúng tự vệ và đổi tên thành Nguyễn Trung Trực (từ trên đây ông Nguyễn không thể liên quan lại gì cho tới triều đình công ty Nguyễn nữa). Từ nơi này, ông lại dẫn quân đếnHòn Chông(nay thuộc thôn Bình An, huyệnKiên Lương, thức giấc Kiên Giang, lập thêm căn cứ kháng Pháp.

Ở Kiên Giang, sau khi nắm được thực trạng của kẻ địch và tập trung dứt lực lượng (trong số đó tất cả cả hương thơm chức, quần chúng Việt –Hoa–Khmer); vào 4 giờ sáng ngày16 tháng 6năm1868, Nguyễn Trung Trực bất ngờ dẫn quân trường đoản cú Tà Niên (nay là xóm Vĩnh Hòa Hiệp, thị xã Châu Thành, tỉnh giấc Kiên Giang) đột kích đồn Kiên Giang (nay là quanh vùng UBND thức giấc Kiên Giang), bởi Trung úy Sauterne chỉ huy.

Kết thúc trận, nghĩa quân chiếm hữu được đồn, tiêu diệt được 5 viên sĩ quan lại Pháp, 67 lính, thu trên 100 khẩu súng cùng rất nhiều đạn dược và quản lý tình hình được 5 ngày liền

Đây là lần thứ nhất tiên, lực lượng nghĩa binh đánh đối phương ngay tại trung vai trung phong đầu não của tỉnh. Dấn tin chủ tỉnh Rạch Giá cùng vài sĩ quan không giống bị thịt ngay trên trận, George Diirrwell điện thoại tư vấn đây làmột sự khiếu nại bi thảm(un événement tragique).

Hai bữa sau (ngày18 tháng 6năm 1868), thiếu hụt tá hải quân A. Léonard Ausart, Đại úy Dismuratin, Trung úy hải quân Richard, Trung úy Taradel,Trần Bá Lộc,Tổng Đốc Phươngnhận lệnh Bộ chỉ huy Pháp ởMỹ Thomang binh từVĩnh Longsang tiếp cứu. Ngày21 mon 6năm 1868, Pháp bội phản công, ông yêu cầu lui quân vềHòn Chông(Kiên Lương, Kiên Giang) rồi ra đảo Phú Quốc, lập chiến quần thể tại cửa Cạn nhằm mục đích kình chống kẻ thù lâu dài.

*

Ra Phú Quốc với bị bắt

Sau đầy đủ chiến công vang lừng của Nguyễn Trung Trực, giặc Pháp thất điên chén bát đảo, điên loạn truy giáp ông với nghĩa quân. Bọn chúng tàn sát 700 người dân Rạch giá đựng trả thù trận tấn công đồn đó. Những tên Việt gian Tấn, Lộc, Phương tìm đủ mọi giải pháp bắt ông. Bọn chúng treo phần thưởng 500 đồng với quan chức mang lại ai bắt được ông hoặc dâng thủ cấp. Độc ác hơn, bọn chúng bắt chị em ông Nguyễn, đồng bào và trẻ em mà mỗi ngày chúng đem bắn mấy người, phun cho đến bao giờ Nguyễn Trung Trực ra hàng bắt đầu thôi. Trong khi này, bà xã ông bị bệnh hậu sản qua đời. Mai táng vợ xong, thuở đầu nhân dân còn cho nhỏ ông bú thép, sau giặc Pháp béo bố, họ bỏ chạy vào rừng. Đứa bé nhỏ chưa đầy mon tuổi, không sữa đề nghị đã chết. Trong phút sau cuối nơi rừng sâu, tay ôm xác con, chị em bị bọn chúng bắt, quần chúng thì bị tra khảo tàn sát, nghĩa quân hiện nay đang bị núng thế, dung dịch súng ko còn, thay giặc lại mạnh; ông đưa ra quyết định chọn rước sự hi sinh nộp mình cho giặc vào ngày 19 mon 9 năm 1868, hầu cứu lấy nghĩa quân và nhân dân không bị tàn sát. Bầy Pháp hí hửng vì bắt được ông, bọn chúng giở trò đối xử quyết tế, rút quân và chuyển ông từ bỏ Rạch giá bán về thành phố sài thành bằng tàu Hải Âu. Suốt chặng đường một ngày một đêm, tên Việt gian Huỳnh Công Tấn cố rất là khuyên ông theo Pháp để hưởng quang vinh phú quý, chức tước, lợi lộc tuy thế ông gác bên cạnh tai và khẳng khái nói:"Tôi mong muốn làm một chức thôi, chức gì mà gồm quyền chặt đầu vớ cả bầy Tây xâm lược... ".

Nhà sử họcPhạm Văn Sơnthuật chuyện:

Hương chức cùng dân trên hòn đảo bị nhóm Tấn dọa yêu cầu theo với phụ lực cùng với hắn nhằm bao vây lũ ông Trực. Sau nhị trận khiếp gớm, lũ ông Trực phải trốn vào vào núi. Đội Tấn đuổi theo, nghĩa binh bị kẹt vào một khe núi nhỏ dại hẹp. Thuộc đường, bọn ông Trực bắt buộc ra hàng...

Giám đốc Sở nội vụ Paulin Vial viết:

Nguyễn Trung Trực chịu đựng nộp mạng, chỉ do thiếu lương thực và vị mạng sống của bao nghĩa quân sẽ bị bao vây hàng mon trời ròng tung tại Phú Quốc

Nhưng có tín đồ lại cho rằng để bảo toàn lực lượng nghĩa quân, nhân dân trên hòn đảo và lòng hiếu với bà mẹ (Pháp sẽ bắt chị em của ông nhằm uy hiếp), Nguyễn Trung Trực từ ra nộp mình cho người Pháp và đã bị đưa về giam ở dùng Gòn.

Nhưng theo lời khai rất ít của Nguyễn Trung Trực khi ông bị kìm hãm ởKhám to Sài Gònvới Đại úy Piquet, thanh tra bổn quốc sự vụ, thì sự việc như thế này, trích biên phiên bản hỏi cung:

...Tôi cho biết thêm rõ rằng tôi đang tự ý quy thuận lãnh binh Tấn. Vị hắn mang đến đảo, hắn bảo viết thơ yêu ước tôi quy hàng, vì chúng tôi bị vây hãm trong núi không tồn tại gì nhằm sống, tôi bảo một bạn dân trói tôi với dẫn tôi mang đến Tấn. Ví như tôi muốn tiếp tục chiến đấu, hắn ko bắt tôi được dễ dãi như thế...

Rất tiếc bạn dạng cáo của lãnh binh Tấn gửi mang lại thống đốc nam kỳ về "việc bắt Nguyễn Trung Trực và Tống binh Cân" đã trở nên thất lạc từ bỏ ngày23 mon 5năm 1950, chính vì như thế sự việc chưa được tường tận.

Xem thêm: Hình Ảnh Trái Tim Người - Hình Nền Trái Tim Đẹp Nhất Cho Tình Yêu Lứa Đôi

Thọ Tử

Bắt được Nguyễn Trung Trực, Pháp gửi ông lên giam ởKhám béo Sài Gònđể đem khẩu cung. TheoViệt sử tân biên, tuy nhiên Lãnh binh Tấn đã không còn sức can thiệp để Pháp tha mạng mang đến ông Trực, nhưngThống đốc nam giới KỳG. Ohier không chịu. Vì nhận định rằng không thể tha được "một người dường như không coi luật quốc tế ra gì, đang hạ một cái đồn của chúng ta và giết bị tiêu diệt 30 tín đồ Pháp!" với rồi ngày27 tháng 10năm 1868 (nhằm ngày 12/9 Mậu Thìn 1868), nhà nạm quyền Pháp đã gửi ông Trực ra pháp trường trên Rạch Giá và sai một bạn khmer bên trên Tưa (người dân thường điện thoại tư vấn ông là Bòn Tưa) gửi ông ra hành hình, tận hưởng dương khoảng chừng 30 tuổi.

Người ta đề cập rằng:

Vào buổi sáng sớm ngày27 tháng 10năm1868, quần chúng. # Tà Niênnơi khét tiếng về nghề dệt chiếu, và các nơi không giống đổ xô ra chợ Rạch Giá, vày Pháp đem Nguyễn Trung Trực ra hành quyết. Ông Trực yêu cầu Pháp mở trói, không bịt mắt để ông nhìn đồng bào và quê nhà trước phút "ra đi". Cố lão làng Tà Niên đến vĩnh biệt ông, đã thử xuống khu đất một chiếc chiếu hoa gồm chữ "thọ"(chữ Hán) màu đỏ tươi thật đẹp đến ông cách đứng giữa. Ông hiên ngang, dõng dạc trước pháp trường, nhìn bầu trời, nhìn quốc gia và trường đoản cú giã đồng bào…