Triết học tây âu thời trung cổ

     

Bài viết này đang tóm tắt sơ sài về thực trạng ra đời và đặc điểm của triết học Tây Âu thời trung cổ, thời Phục Hưng và cận đại.

Bạn đang xem: Triết học tây âu thời trung cổ


I. Triết học Tây Âu thời trung cổ

1. Hoàn cảnh ra đời và điểm sáng triết học Tây Âu thời trung cổ

Xã hội Tây Âu vào thay kỷ II – V là xã hội lưu lại sự tan chảy của chế độ quân lính và sự ra đời chính sách phong kiến. Nền kinh tế của thời kỳ này phía trong tay những người tiểu nông, những người khốn cùng, phụ thuộc, điếm nhục về mặt cá nhân và u tối về trí tuệ.

Thời kỳ đầu trung thế kỉ là thời kỳ của sự việc suy đồi cục bộ đời sống xóm hội. Ở các thế kỷ tiếp theo, chính sách phong kiến cũng tạo thành được một sự phát triển xã hội cao hơn xã hội cổ đại: kỹ thuật cùng nghề thủ công dần dần được phát triển; người dân tăng nhanh, các thành thị ra đời, tạo nên những tiền đề cho sự phục hưng bắt đầu của công nghệ và văn hóa.

Nhà thờ thời trung cổ là 1 trong tổ chức tập quyền hùng mạnh, tôn giáo bao che lên mọi lĩnh vực của cuộc sống xã hội làm cho triết học, luật pháp học, bao gồm trị học biến thành các bộ môn của thần học.

Đặc điểm của triết học tập thời kỳ này là khuynh hướng cải tiến và phát triển của công ty nghĩa khiếp viện.


Chủ nghĩa tởm viện Thiên chúa giáo thể hiện triệu tập ở giáo lý của Tômát Đacanh. Trong lĩnh vực triết học, Tômát Đacanh có mưu đồ khiến cho học thuyết của Arixtốt thích phù hợp với giáo lý đạo Thiên Chúa, biến hóa triết học của chính bản thân mình thành cơ sở giáo lý ở trong nhà thờ.

2. Phái duy danh cùng phái duy thực

Vấn đề quan hệ tình dục giữa ý thức tôn giáo và trí tuệ lý trí, thân cái tầm thường và riêng biệt (giữa quan niệm và các sự vật đối kháng lẻ) là những vấn đề trung vai trung phong của triết học.

Cuộc chiến đấu giữa chủ nghĩa duy thực và công ty nghĩa duy danh xung quanh việc giải quyết và xử lý các vụ việc trung trung khu của triết học là biểu lộ đặc thù của cuộc chiến đấu giữa công ty nghĩa duy trọng tâm và chủ nghĩa duy trang bị ở thời kỳ này.

Phái duy danh đến rằng, các sự vật dụng riêng lẻ, riêng biệt là các cái có thực; còn đều cái phổ biến chỉ là những tên thường gọi do nhỏ người đặt ra rồi gán mang lại chúng. Chẳng hạn, “con người” là tên gọi dùng làm chỉ toàn bộ những con bạn riêng lẻ chứ không có con tín đồ nói chung; chiếc nhà chỉ là tên gọi của các chiếc nhà riêng lẻ, không tồn tại cái công ty nói chung.

Phái duy thực lại đến rằng, chiếc chung mới là cái có thực vì nó tồn tại độc lập, không nhờ vào vào mẫu riêng với sinh ra cái riêng. Cái tầm thường là thực thể tinh thần như thượng đế, lòng tin thế giới, là “ý niệm”. Cái phổ biến là cái bao gồm trước và tồn tại khách hàng quan trong các sự trang bị riêng lẻ. Đó đó là quan điểm duy tâm, có xuất phát từ thuyết ý niệm của Platôn.


Thiên chúa giáo bao gồm thống nghiêng hẳn theo phái duy thực. Phái duy danh có xu thế duy thiết bị và hạn chế lại sự thống trị của giáo hội. Song, nó không tìm ra sự thống tốt nhất biện hội chứng giữa cái chung và mẫu riêng.

II. Triết học Tây Âu thời phục hưng với cận đại

1. Triết học tập Tây Âu thời kỳ phục hưng ráng kỷ XV – XVI

Thế kỷ XV – XVI ngơi nghỉ Tây Âu được điện thoại tư vấn là thời kỳ Phục hưng với chân thành và ý nghĩa là thời kỳ gồm sự phục sinh lại nền văn hóa cổ đại.

Về mặt hình thái kinh tế – xã hội, đó là thời kỳ quá độ từ làng mạc hội phong loài kiến sang làng hội bốn bản. Thời kỳ này, sự phát triển của kỹ thuật đã dần dần đoạn giỏi với thần học với tôn giáo thời kỳ trung cổ, cách lên nhỏ đường trở nên tân tiến độc lập.

Giai cấp tư sản new hình thành và là thống trị tiến bộ, có nhu cầu phát triển khoa học thoải mái và tự nhiên để tạo cơ sở cho sự cải tiến và phát triển kỹ thuật với sản xuất.

Sự trở nên tân tiến của khoa học, về khách hàng quan đang trở thành vũ khí trẻ trung và tràn đầy năng lượng chống thế giới quan duy vai trung phong tôn giáo. Sự phát triển khoa học tự nhiên và thoải mái đã đòi hỏi có sự bao quát triết học, rút ra những kết luận có đặc điểm duy đồ vật từ các tri thức khoa học nuốm thể.

Thời kỳ này đã bao gồm nhà công nghệ và triết học tiêu biểu vượt trội như: Nicôlai Côpécních, Brunô, Galilê, Nicôlai Kuzan, Tômát Morơ, v.v..

Trong các nhà bốn tưởng kia thì Côpécních (1475 – 1543), người bố Lan, có tác động lớn lao mang đến sự cải tiến và phát triển của triết học tập và kỹ thuật thời kỳ phục hưng sau này.

Thuyết “nhật tâm” (mặt trời là trung tâm) vị ông xây đắp đã giáng một đòn hết sức nặng vào tôn giáo và nhà thờ, bác bỏ quan điểm của kinh thánh đạo Cơ đốc về Thượng đế sáng tạo ra thế giới trong vài ba ngày. Thuyết này đang đánh đổ thuyết “trái đất là trung tâm” của Ptôlêmê (người Hy Lạp, nỗ lực kỷ II) mang lại rằng, trái đất là bất động và ở trung tâm vũ trụ, còn thiên hà xoay bao quanh trái đất.

Côpécních đã chứng tỏ rằng, mặt trời vị trí trung tâm vũ trụ, các hành tinh (kể cả trái đất) dịch chuyển xung quanh mặt trời. Thuyết nhật trọng điểm đã đả kích vào chính căn cơ của nhân loại quan tôn giáo và khắc ghi sự giải phóng khoa học tự nhiên và thoải mái khỏi thần học cùng tôn giáo. Phát minh sáng tạo của Côpécních là “một cuộc bí quyết mạng bên trên trời”, báo trước một cuộc phương pháp mạng trong số quan hệ thôn hội.

Brunô (1548 – 1600), đơn vị triết học tập Italia, người kế tục và cải cách và phát triển học thuyết của Côpécních.

Khi tán thành quan niệm của Côpécních “mặt trời là trung tâm”, Brunô đã bổ sung thêm rằng, tất cả vô số thế giới, bao phủ trái đất tất cả một một không khí cùng chuyển phiên với trái đất cùng mặt trời cũng đổi địa điểm với các vì sao.

Ông đã chứng minh về tính thống độc nhất vô nhị vật hóa học của quả đât (vũ trụ). Theo ông bao gồm vô vàn nhân loại giống thái dương hệ của chúng ta. Với đạo giáo đó, Brunô đã chưng bỏ một quan điểm cơ bạn dạng của tôn giáo về sự việc tồn tại của thế giới bên kia, nhân loại thần linh. Ông còn cho rằng, trái đất vật hóa học vận rượu cồn không ngừng.

Triết học của Brunô tương tự như các đơn vị triết học văn minh khác thời kỳ phục hưng đã biết thành nhà bái lên án. Phiên bản thân Brunô đã biết thành toà án tôn giáo phán quyết tử hình và thiêu sống trong La Mã. Điều kia phản ánh lịch sử hào hùng vào thời kỳ này, cuộc đương đầu giữa chủ nghĩa duy đồ vật với chủ nghĩa duy trọng điểm và tôn giáo ra mắt gay gắt.

Tuy nhiên cũng cần phải thấy rằng, triết học của hầu như các nhà bốn tưởng thời kỳ này còn lẫn lộn các yếu tố duy trang bị với duy trọng tâm và có tính chất phiếm thần luận (chẳng hạn, Brunô nhận định rằng Thượng đế và tự nhiên và thoải mái chỉ là một). Cùng với Côpécních cùng Brunô, những nhà triết học với khoa học khác như Galilê, Kuzan, Tômát Morơ… đã và đang có những đóng góp đặc biệt quan trọng cho sự phục hưng nền văn hóa truyền thống cổ đại.

2. Triết học Tây Âu cận đại thế kỷ XVII – XVIII

Từ vào cuối thế kỷ XVI đến cầm kỷ XVIII là thời kỳ của không ít cuộc giải pháp mạng tư sản ban đầu ở Hà Lan, sau mang lại Anh, Pháp, Ý, Áo, v.v. Và đây cũng là thời kỳ phát triển rực rỡ của triết học tập Tây Âu.

Sự trở nên tân tiến của lực lượng cung ứng mới làm cho quan hệ thêm vào phong loài kiến trở phải lỗi thời và mâu thuẫn giữa lực lượng cấp dưỡng và quan lại hệ cung ứng trở nên gay gắt là nguyên nhân kinh tế tài chính của đều cuộc cách mạng thời kỳ này.

Nhưng đòn giáng mạnh nhất vào chế độ phong con kiến Tây Âu là cuộc giải pháp mạng tư sản Anh (giữa vậy kỷ XVII) và phương pháp mạng tư sản Pháp (cuối nạm kỷ XVIII). Theo lời Mác, đó là số đông cuộc phương pháp mạng bao gồm quy mô toàn châu Âu, đánh dấu thắng lợi của trơ khấc tự tư sản mới đối với trật từ bỏ phong con kiến cũ.

Thời kỳ này cũng chính là thời kỳ phát triển mạnh của công nghệ kỹ thuật do nhu yếu của sự cách tân và phát triển sản xuất. Gắng kỷ XVII – XVIII cơ học phát triển, ráng kỷ XVIII – XIX, thứ lý học, hóa học, sinh học, tài chính học ra đời. Toàn bộ cái đó làm cho tiền đề mang lại sự phát triển triết học mới với rất nhiều đại biểu nổi tiếng.

– Phranxi Bêcơn (1561 – 1626) là nhà triết học tập Anh, sinh sống vào thời kỳ tích lũy tiền bốn bản.

Về lập trường chủ yếu trị, ông là nhà bốn tưởng của ách thống trị tư sản với tầng lớp quý tộc mới, là tầng lớp để ý đến sự cách tân và phát triển của công nghiệp cùng thương nghiệp.

Bêcơn đặt mang đến triết học của chính mình nhiệm vụ tìm kiếm tuyến phố nhận thức sâu sắc giới tự nhiên. Ông quan trọng đặc biệt đề cao phương châm của tri thức. Ông nói: tri thức là sức khỏe mà thiếu hụt nó, con người không thể chiếm lĩnh được của cải của giới tự nhiên.

Ông phê phán cách thức triết học của những nhà tư tưởng trung thế kỉ chỉ biết ngồi đúc kết sự thông thái của mình từ chính bạn dạng thân mình, muốn sửa chữa việc phân tích giới tự nhiên và hồ hết quy lao lý của nó bởi những vấn đề trừu tượng, bằng vấn đề rút ra tác dụng riêng tự những kết luận chung chung, ko tính tới việc tồn tại thực tiễn của chúng. Ông gọi phương thức ấy của họ là cách thức “con nhện”.

Bêcơn cũng phê phán cách thức nghiên cứu của những nhà kinh nghiệm chủ nghĩa. Ông ví họ như các con con kiến tha mồi, băn khoăn chế biến, không hiểu nhiều gì cả.

Triết học tập của Bêcơn vẫn đặt nền móng mang lại sự trở nên tân tiến của chủ nghĩa duy vật cực kỳ hình, sản phẩm móc nắm kỷ XVII – XVIII sinh sống Tây Âu.

– Tômát Hốpxơ (1588 – 1679) là bên triết học duy đồ dùng Anh nổi tiếng, người kế tục và khối hệ thống hóa triết học tập của Bêcơn.

Ông là người sáng chế ra hệ thống thứ nhất của nhà nghĩa duy vật siêu hình trong lịch sử vẻ vang triết học. Công ty nghĩa duy trang bị trong triết học tập của ông tất cả một hiệ tượng phù hợp với đặc trưng và yêu cầu của khoa học tự nhiên thời đó.

Nhìn chung, ý niệm của Hốpxơ về con tín đồ như một khung người sống cũng mang tính chất siêu hình rõ rệt. Dưới bé mắt của ông, trái tim con bạn chỉ như lò xo, rễ thần kinh là những sợi chỉ, còn khớp xương là những bánh xe có tác dụng cho khung hình chuyển động.

– Rơnê Đêcáctơ (1596 – 1654) là công ty triết học và khoa học nổi tiếng người Pháp.

Ông đang được các nhà bom tấn của công ty nghĩa Mác đánh giá là trong những người sáng sủa lập buộc phải khoa học cùng triết học của 1 thời đại new chống lại tôn giáo, ngăn chặn lại chủ nghĩa khiếp viện, xây hình thành một tứ duy mới rất có thể giúp đến việc phân tích khoa học.

Khi xử lý vấn đề cơ phiên bản của triết học, Đêcáctơ đứng bên trên lập trường nhị nguyên luận (thuyết về nhì nguồn gốc). Ông ưng thuận có nhị thực thể vật chất và niềm tin tồn tại chủ quyền với nhau.

Ông cố gắng đứng bên trên cả chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy trung ương để giải quyết vấn đề quan hệ giữa vật chất và tinh thần, giữa tồn trên và tứ duy, song cuối cùng đã rơi vào cảnh chủ nghĩa duy tâm, vày ông xác định rằng nhì thực thể vật chất và lòng tin tuy tự do nhưng đều dựa vào vào thực thể sản phẩm ba, bởi vì thực thể thứ tía quyết định, đó là Thượng đế.

Đêcáctơ vẫn đấu tranh cản lại triết học kinh viện thời trung cổ, từ chối uy quyền của phòng thờ và tôn giáo. Ông muốn sáng chế một cách thức khoa học tập mới nhằm mục tiêu đề cao sức mạnh lý tưởng của bé người, lấy lý tính khoa học thay thế cho niềm tin tôn giáo mù quáng.

Theo ông, nghi ngờ là điểm xuất phạt của phương pháp khoa học. Nghi ngờ hoàn toàn có thể giúp con người tránh khỏi những ý kiến thiên lệch, xác định được chân lý. Đêcáctơ nhấn mạnh vấn đề rằng, dù anh nghi vấn mọi dòng nhưng không thể ngờ vực rằng anh vẫn nghi ngờ.

Và ông đang đi đến một kết luận nổi tiếng: “Tôi để ý đến vậy tôi tồn tại”.

Điểm tân tiến của luận điểm trên là phủ nhận một cách tuyệt đối tất cả các chiếc gì mà tín đồ ta mê tín. Trong vấn đề đó cũng mô tả chủ nghĩa duy lý, vì chưng ông nhấn mạnh vấn đề sự suy nghĩ, tư duy. Ông mang đến rằng chưa phải cảm giác, mà tư duy mới minh chứng được sự vĩnh cửu của công ty thể. Và tư duy rõ ràng, mạch lạc là tiêu chuẩn của chân lý.

Nhưng vấn đề “Tôi xem xét vậy tôi tồn tại” cũng biểu hiện chủ nghĩa duy chổ chính giữa chủ quan liêu của Đêcáctơ, do ông vẫn lấy tứ tưởng, rước sự để ý đến của đơn vị làm khởi điểm của việc tồn tại.

– Xpinôda (1632 – 1677) nhà triết học tập Hà Lan nổi tiếng, nhà duy vật với vô thần, nhà tứ tưởng của tầng lớp dân chủ tư sản.

Trong lĩnh vực triết học, nói tầm thường Xpinôda nỗ lực khắc phục những sai lầm của triết học tập Tây Âu thời trung cổ. Khi phòng lại ý kiến nhị nguyên của Đêcáctơ coi quảng tính và tư duy là nhì thực thể trọn vẹn độc lập, Xpinôda là nhà nhất nguyên luận, khẳng định rằng quảng tính và tư duy là hai thuộc tính của một thực thể.

Ông vẫn có quan niệm duy vật về rứa giới. Cầm cố giới, theo Xpinôda, gồm vô vàn cách thức vận đụng và đứng im. Tất cả những phương pháp thì gắn thêm với nhân loại các sự đồ dùng riêng lẻ có quảng tính (khoảng cách); tất cả những phương pháp thì lắp với thế giới các sự vật riêng lẻ gồm thuộc tính bốn duy (thế giới nhỏ người).

Về tôn giáo, Xpinôda ý niệm rằng, sự sốt ruột là lý do của mê tín dị đoan tôn giáo. Tư tưởng kháng giáo quyền của ông thể hiện tại vị trí coi vai trò thiết yếu trị trong phòng thờ là sinh hoạt sự liên minh của chính nó với tổ chức chính quyền chuyên chế.

Những tứ tưởng duy đồ vật – vô thần của Xpinôda có ảnh hưởng sâu dung nhan đến các nhà duy đồ vật Pháp vắt kỷ XVIII sau này.

– Giôn Lốccơ (1632 – 1704) bên triết học duy thứ Anh.

 Lốccơ mở màn nhận thức luận của chính bản thân mình bằng bài toán phê phán học thuyết bằng lòng tồn tại những tư tưởng khi sinh ra đã bẩm sinh của Đêcáctơ cùng môn phái theo đạo giáo trên.

Theo ông, tổng thể các tri thức, chân lý đa số là kết quả nhấn thức của con người chứ không phải là bẩm sinh.

Từ việc phê phán lý thuyết thừa nhận các tư tưởng bẩm sinh, Lốccơ chuyển ra nguyên lý tabula rasa (tấm bảng sạch); “Linh hồn họ khi new sinh ra, nói theo cách khác như một tờ giấy trắng, không có một ký hiệu xuất xắc ý niệm làm sao cả”.

Theo lòng tin duy thiết bị của nguyên tắc tabula rasa, Lốccơ khẳng định: “Mọi tri thức đều dựa trên kinh nghiệm, cùng suy mang đến cùng đều khởi đầu từ đó”.

– Gioocgiơ Béccli (1684 – 1753) bên triết học duy tâm, vị linh mục bạn Anh.

Triết học tập của ông cất đầy tứ tưởng thần bí, trái lập với nhà nghĩa duy thiết bị và công ty nghĩa vô thần.

Ông phụ thuộc vào quan điểm của những nhà duy danh luận thời trung thế kỉ để khẳng định rằng, khái niệm về vật hóa học không tồn tại khách hàng quan, nhưng chỉ tồn tại gần như vật vậy thể, riêng biệt rẽ. Sự tranh cãi xung đột về định nghĩa vật chất là hoàn toàn vô ích, khái niệm đó chỉ cần cái tên gọi thuần túy cơ mà thôi.

Ông giới thiệu một mệnh đề triết học lừng danh “vật thể trong trái đất quanh ta là sự việc phức hòa hợp của cảm giác”. Nói nắm lại, theo Béccli, đa số vật chỉ sống thọ trong chừng mực mà người ta cảm biết được chúng. Ông tuyên bố: tồn tại tức là được cảm biết.

Triết học của Béccli (như Lênin nhận xét trong thành quả “Chủ nghĩa duy đồ gia dụng và chủ nghĩa kinh nghiệm phê phán”) là chủng loại mực và là 1 trong những xuất phát của các định hướng triết học tư sản duy vai trung phong chủ quan vào cuối thế kỷ XIX, thời điểm đầu thế kỷ XX.

– Đavít Hium (1711 – 1766) nhà triết học, nhà lịch sử, nhà kinh tế học tín đồ Anh.

Ông là fan sáng lập những phương pháp cơ bản của thuyết cần thiết biết sinh hoạt châu Âu thời cận đại.

Xem thêm: Luyện Tập Xây Dựng Cốt Truyện Trang 45 Sgk Tiếng Việt 4 Tập 1

Lý luận dấn thức của Hium gây ra trên cơ sở hiệu quả cải biến chủ nghĩa duy trọng điểm chủ quan lại của Béccli theo lòng tin của thuyết cấp thiết biết và hiện tượng lạ luận (một đạo giáo triết học cho rằng con người, chỉ nhận thấy được hiện nay tượng hiệ tượng của sự vật, mà cần yếu xâm nhập được vào thực chất của chúng, bóc tách rời hiện tượng kỳ lạ và bản chất).

Trung trung tâm trong lý luận dấn thức của Hium là học thuyết về tính chất nhân quả. Ông đã xử lý vấn đề mối contact nhân trái theo lập ngôi trường thuyết cần yếu biết.

Ông cho rằng sự tồn tại của các mối tương tác này là ko thể chứng tỏ được, vì vì, loại mà tín đồ ta mang lại là công dụng thì lại không thể chứa đựng trong cái nguyên nhân, về khía cạnh lôgíc quan trọng rút hiệu quả từ nguyên nhân, tác dụng không tương tự nguyên nhân.

Nói giải pháp khác, theo Hium, tính nhân quả ko phải là 1 trong quy giải pháp của tự nhiên mà chỉ cần thói quen tâm lý.

*
*
Ảnh minh họa: Internet.

3. Chủ nghĩa duy vật Pháp thay kỷ XVIII

Xã hội Pháp nửa thời điểm cuối thế kỷ XVIII tiềm ẩn những mâu thuẫn sâu sắc. Kẻ thống trị phong kiến Pháp mở đầu là vua Lu-i XVI đã thâu tóm vào tay bản thân những quyền lực tối cao vô hạn. điểm tựa xã hội trong phòng vua là các đẳng cấp độc quyền và chỉ chiếm số ít trong dân cư: quý tộc và tăng lữ.

Đời sống của đại phần lớn nhân dân lao động, trước tiên là nông dân hết sức khốn khổ. Nàn đói vì chưng mất mùa hoành hành, những cuộc nổi lên của dân cày chống chế độ phong kiến xảy ra thường xuyên. Tất cả cái chính là nguyên nhân tài chính – xóm hội của cuộc biện pháp mạng tứ sản Pháp (1789 – 1794). Và những nhà duy vật dụng Pháp rứa kỷ XVIII là hầu hết người chuẩn bị về mặt bốn tưởng mang đến cuộc giải pháp mạng về chủ yếu trị sôi động đó.

Thế kỷ XVIII ngơi nghỉ Pháp, cùng với những điểm sáng kinh tế – làng hội, chính trị của nó cũng bên cạnh đó tạo phần nhiều tiền đề mang lại sự thành lập của những tư tưởng triết học và tứ tưởng văn hóa truyền thống nói chung.

Triết học tập thời kỳ này được call là triết học tia nắng với các đại biểu xuất sắc là La Metơri (1709 – 1751), Điđrô (1713-1784), Hônbách (1729-1789), Henvêtiuyt (1715-1771), Vônte (1694-1778)…

Những người sáng tác của “Bách khoa toàn thư” (1751-1780) do Điđrô lãnh đạo (với sự tham gia của không ít nhà triết học trên đây cùng nhiều nhà khoa học tự nhiên nổi tiếng) là những người đi đi đầu về mặt tứ tưởng của cách mạng bốn sản Pháp 1789.

Về phương diện triết học, những nhà duy thứ Pháp, nổi bật là Điđrô, Henvêtiuyt với Hônbách, đang góp phần quan trọng vào việc cải tiến và phát triển triết học duy vật với vô thần ở chũm kỷ XVIII.

Trong việc giải quyết vấn đề cơ bản của triết học, những nhà duy thiết bị Pháp đồng ý vật chất, giới tự nhiên là cái gồm trước, ý thức là cái tất cả sau.

Vật chất, theo những nhà duy vật Pháp, sống thọ vĩnh viễn, không vì ai sáng chế ra và cũng không thể phá hủy được, ko thể chuyển đổi vật chất thành lỗi vô, cũng không thể tạo cho vật hóa học từ hỏng vô.

Bác vứt nhị nguyên luận của Đềcactơ, những nhà duy đồ dùng Pháp nhận định rằng sự phong phú, đa dạng và phong phú của sự vật, hiện tượng lạ chỉ là những bề ngoài khác nhau của tồn tại vật chất do các phân tử cấu thành.

Vật chất là 1 trong những thực thể duy nhất, lý do tồn trên của vật chất nằm ngay trong phiên bản thân nó.

Không gian, thời gian là đầy đủ thuộc tính cơ bạn dạng của đồ chất. Theo họ, vận động bộc lộ hoạt tính của vật hóa học và nối sát với đồ chất. Nhờ vận chuyển mà giới từ nhiên luôn luôn vận động từ tinh thần này sang trạng thái khác.

Tính nhất nguyên của chủ nghĩa duy đồ vật làm cho những nhà duy đồ vật Pháp cụ kỷ XVIII thể hiện trẻ khỏe chủ nghĩa vô thần. Tuy nhiên, họ cũng chưa hiểu hết được rằng ý thức không chỉ là sản phẩm của dạng vật hóa học có tổ chức triển khai cao là bộ óc con người, bên cạnh đó là sản phẩm của sự cải tiến và phát triển xã hội.

Họ đã nỗ lực khắc phục tinh giảm của chủ nghĩa duy vật ở nuốm kỷ XVIII, tuy nhiên vẫn ko thoát khỏi đặc điểm siêu hình và cơ giới trong ý niệm về vật hóa học và vận động. Di chuyển vẫn chỉ được hiểu một bí quyết cơ giới.

Và, cũng tương tự các bên duy thiết bị trước kia, những nhà duy đồ dùng Pháp cụ kỷ XVIII vẫn chưa thoát ra khỏi duy trung ương trong việc xử lý những vụ việc xã hội.

4. Triết học truyền thống Đức thay kỷ XVIII – nửa thời điểm đầu thế kỷ XIX

Triết học cổ xưa Đức ra đời và phạt triển trong số những điều khiếu nại của cơ chế chuyên chế bên nước Phổ. Song, thời kỳ vào cuối thế kỷ XVIII, cuộc cách mạng tứ sản Pháp (1789) ảnh hưởng mạnh mang đến nước Phổ, và Hêghen là 1 trong người tán thưởng cuộc cách mạng đó.

Đồng thời xóm hội Phổ từ bây giờ với đông đảo điều kiện kinh tế tài chính – buôn bản hội đặc biệt quan trọng đã làm nảy sinh hệ tư tưởng có đặc điểm tiểu tư sản, thoả hiệp. Toàn bộ cái đó làm cho nét riêng của triết học truyền thống Đức.

Đặc trưng những học thuyết duy trọng điểm của triết học truyền thống Đức là: phục sinh lại truyền thống lịch sử phép biện chứng; cách chuyển từ nhà nghĩa duy trọng tâm chủ quan, tiên nghiệm của Cantơ đến chủ nghĩa duy trung tâm khách quan tiền của Hêghen; phê phán phép siêu hình truyền thống cuội nguồn “lý tính”; chăm chú đến vụ việc triết học kế hoạch sử.

Cantơ, Hêghen, Phoiơbắc là phần đa đại biểu khủng của triết học cổ điển Đức, nhập vai trò quan trọng trong sự cải cách và phát triển triết học vào vào cuối thế kỷ XVIII cùng nửa đầu thế kỷ XIX góp phần làm mang đến triết học cổ xưa Đức vươn lên là một chi phí đề lý luận trực tiếp cho sự thành lập và hoạt động của triết học Mác.

– Imanuen Cantơ (1724 – 1804)

Nét khá nổi bật trong triết học của Cantơ là đã trình bày những ý niệm biện chứng của bản thân về giới tự nhiên.

Trong item “Lịch sử tự nhiên và thoải mái phổ thông và kim chỉ nan bầu trời”, ông đang nêu đưa thuyết có mức giá trị về việc hình thành của vũ trụ bằng các cơn lốc và kết tụ của những khối tinh vân.

Cantơ cũng giới thiệu một luận đề sau đây được khoa học minh chứng về tác động lên xuống của thuỷ triều bởi vì lực hấp dẫn giữa trái đất và mặt trăng tạo ra đã tác động tới trái đất, làm cho vòng xoay của trái khu đất quanh trục của nó mỗi ngày một chậm rãi lại.

Ăngghen đã review những phỏng đoán của Cantơ là sự việc công phá vào quan điểm siêu hình (kể cả trong triết học và khoa học).

Triết học tập Cantơ là triết học tập nhị nguyên.

Một phương diện ông chấp nhận sự trường tồn của trái đất các “vật tự nó” ở phía bên ngoài con người. Quả đât đó có thể tác cồn tới các giác quan tiền của chúng ta. Ở điểm này, Cantơ là bên duy vật.

Nhưng khía cạnh khác, trái đất các đồ gia dụng thể xung quanh ta nhưng mà ta khám phá lại không tương quan gì đến dòng gọi là “thế giới đồ dùng tự nó”, chúng chỉ là “các hiện nay tượng… tương xứng với cái cảm giác và cái học thức do lý tính của ta tạo ra ra. Nhưng các cảm hứng và học thức không cung ứng cho ta hiểu biết được những gì về “thế giới thứ tự nó”.

Nói giải pháp khác, theo Cantơ nhấn thức con fan chỉ hiểu rằng hiện tượng vẻ ngoài mà không xâm nhập được vào bản chất đích thực của việc vật, ko phán xét được gì về sự vật như chúng tự thân tồn tại. Do đó trong nghành nghề dịch vụ nhận thức luận, Cantơ là 1 đại biểu tiêu biểu vượt trội của thuyết “không thể biết” (mặc dù là khác với thuyết “không thể biết” của Hium).

Nhận thức luận của Cantơ có đặc thù duy tâm là sự phản ứng so với chủ nghĩa duy vật Pháp, là sự việc khôi phục Thượng đế. Ông nói rằng, trong thừa nhận thức cần giảm bớt phạm vi của lý tính để giành riêng cho đức tin.

Khi thừa nhận xét về tính không đồng hóa mâu thuẫn vào triết học của Cantơ, Lênin vẫn nói rằng, triết học đó là việc dung hoà chủ nghĩa duy thứ với nhà nghĩa duy tâm, tùy chỉnh sự thoả hiệp thân hai nhà nghĩa đó, kết hợp hai xu thế triết học không giống nhau và trái lập nhau trong một khối hệ thống duy nhất.

– Gioócgiơ Vinhem Phriđrích Hêghen (1770 – 1831)

Hêghen đơn vị biện chứng, đồng thời là bên triết học tập duy chổ chính giữa khách quan. Triết học của ông đầy mâu thuẫn.

Nếu phương thức biện bệnh của ông là phân tử nhân vừa lòng lý, tiềm ẩn tư tưởng thiên tài về sự việc phát triển, thì khối hệ thống triết học tập duy trọng điểm của ông bao phủ nhận đặc thù khách quan liêu của những vì sao bên trong, vốn tất cả của sự cách tân và phát triển của tự nhiên và thoải mái và buôn bản hội.

Ông nhận định rằng khởi nguyên của thế giới không đề nghị là vật chất mà là “ý niệm hay đối” giỏi “tinh thần cụ giới”. Tính phong phú, đa dạng và phong phú của trái đất hiện thực là tác dụng của sự di chuyển và sáng tạo của ý niệm xuất xắc đối. Ý niệm tuyệt vời tồn tại vĩnh viễn.

“Ý niệm giỏi đối”, theo dấn xét của Lênin, chỉ là một cách nói theo mặt đường vòng, một cách nói không giống về Thượng đế nhưng mà thôi.

Hêghen đã tất cả công trong bài toán phê phán bốn duy hết sức hình và ông là người đầu tiên trình bày toàn bộ giới từ bỏ nhiên, lịch sử vẻ vang và tứ duy bên dưới dạng một quá trình, nghĩa là trong sự vận động, biến hóa và cách tân và phát triển không ngừng.

Đồng thời trong kích cỡ của hệ thống triết học duy tâm của mình, Hêghen không chỉ là trình bày những phạm trù như chất, lượng, che định, mâu thuẫn… cơ mà còn kể đến cả các quy qui định như “lượng đổi dẫn đến hóa học đổi với ngược lại”, “phủ định của che định”, cùng quy giải pháp mâu thuẫn.

Nhưng tất cả những cái đó chỉ với quy hiện tượng vận đụng và phát triển của phiên bản thân tư duy, của ý niệm giỏi đối.

Trong các quan điểm xã hội, Hêghen đã đứng bên trên lập ngôi trường của công ty nghĩa sôvanh, tôn vinh dân tộc Đức, miệt thị những dân tộc khác, coi nước Đức là “hiện thân của niềm tin vũ trụ mới”.

Chế độ bên nước Phổ đương thời được Hêghen coi nó như đỉnh cao của sự cách tân và phát triển nhà nước và pháp luật.

Tóm lại, hệ thống triết học của Hêghen (gồm ba thành phần chính: lôgíc học, triết học tập về từ nhiên, triết học về tinh thần) là một hệ thống duy tâm, mà thực chất của nó “là tại đoạn lấy cái tâm lý làm điểm xuất phát, từ bỏ cái tâm lý suy ra giới trường đoản cú nhiên” (Lênin).

Hệ thống triết học duy trọng điểm đó cùng với những quan điểm bao gồm trị phản đụng của Hêghen vẫn được những nhà lý luận bốn sản thừa kế và cải tiến và phát triển dưới các hình thức khác nhau.

Trong thời đại đế quốc nhà nghĩa, chủ nghĩa “Hêghen mới” đang trở thành xu thế nổi bật của triết học tứ sản với là một thành phần của hệ tư tưởng phátxít.

Tuy nhiên, phép biện chứng của Hêghen đã xích míc với khối hệ thống triết học duy chổ chính giữa của ông với trở thành một trong các những bắt đầu lý luận của triết học mácxít.

– Lútvích Phoiơbắc (1804 – 1872)

Phoiơbắc công ty duy vật chủ nghĩa kiệt xuất thời kỳ trước Mác, đại biểu khét tiếng của triết học cổ điển Đức, nhà bốn tưởng của kẻ thống trị tư sản dân nhà Đức.

Phoiơbắc đã gồm công mập trong câu hỏi phê phán chủ nghĩa duy trọng điểm của Hêghen cũng giống như chủ nghĩa duy tâm và tôn giáo nói chung, phục hồi vị trí xứng danh của triết học tập duy vật.

Khi phòng lại vấn đề duy chổ chính giữa của Hêghen coi giới tự nhiên là “tồn tại khác” của tinh thần, Phoiơbắc đã chứng minh thế giới là đồ gia dụng chất, giới tự nhiên tồn tại quanh đó con bạn không phụ thuộc vào vào ý thức con người, là cơ sở sinh sống của con người.

Giới tự nhiên và thoải mái không vị ai trí tuệ sáng tạo ra, nó tồn tại, vận chuyển nhờ đa số cơ sở bên trong nó.

Triết học tập của Phoiơbắc mang tính chất nhân bản. Nó hạn chế lại nhị nguyên luận về sự bóc rời giữa ý thức và thể xác, ông coi ý thức niềm tin cũng là một thuộc tính quan trọng đặc biệt của vật hóa học có tổ chức cao là óc người. Từ bỏ đó có thể chấp nhận được khẳng định mối quan hệ khăng khít thân tồn trên và tứ duy.

Mặt lành mạnh và tích cực trong triết học tập nhân bản của Phoiơbắc còn thể hiện tại phần ông chiến đấu chống các quan niệm tôn giáo chính thống của đạo Thiên chúa, quan trọng quan niệm về Thượng đế. Trái với những quan niệm truyền thống cuội nguồn của tôn giáo và thần học cho rằng Thượng đế tạo nên con người, ông khẳng định, chính con người trí tuệ sáng tạo ra Thượng đế.

Khác với Hêghen nói tới sự thoái hóa của ý niệm giỏi đối, Phoiơbắc nói tới sự thoái hóa của bản chất con fan vào Thượng đế.

Ông lập luận rằng, thực chất tự nhiên của con tín đồ là muốn nhắm đến cái chân, dòng thiện, nghĩa là hướng đến những cái gì đẹp nhất trong một hình tượng đẹp nhất về nhỏ người, dẫu vậy trong thực tiễn những cái đó con tín đồ không dành được nên sẽ gửi gắm toàn bộ ước muốn của chính bản thân mình vào mẫu Thượng đế.

Từ kia Phoiơbắc đã đi được đến phủ nhận mọi vật dụng tôn giáo với thần học tập về một Thượng đế hết sức nhiên, đứng ngoài, trí tuệ sáng tạo ra nhỏ người, đưa ra phối cuộc sống con người.

Triết học của Phoiơbắc cũng thể hiện những hạn chế. Chẳng hạn, khi ông đòi hỏi triết học bắt đầu – triết học tập nhân bản, phải gắn sát với thoải mái và tự nhiên thì đồng thời đã đứng luôn trên lập ngôi trường của nhà nghĩa thoải mái và tự nhiên để chăm chú mọi hiện tượng thuộc về con người và làng hội.

Con người, theo ý niệm của Phoiơbắc là con bạn trừu tượng, phi xã hội, mang phần đông thuộc tính sinh học tập bẩm sinh. Triết học tập nhân bạn dạng của Phoiơbắc, vị đó, cũng tiềm ẩn những nhân tố của nhà nghĩa duy tâm.

Ông nói rằng, bản tính con người là tình yêu; tôn giáo cũng là 1 tình yêu. Vị vậy, khi sửa chữa thay thế cho đồ vật tôn giáo tôn sùng một vị thượng đế hết sức nhiên bắt buộc xây dựng một sản phẩm tôn giáo mới tương xứng với tình thân của nhỏ người.

Trong cuộc đương đầu chống nhà nghĩa duy vai trung phong của Hêghen, Phoiơbắc dường như không biết đúc rút từ đó dòng “hạt nhân đúng theo lý”, mà lại đã vứt bỏ luôn luôn cả phép biện bệnh của Hêghen.

Mặc dù còn rất nhiều hạn chế, triết học tập của Phoiơbắc vẫn có ý nghĩa sâu sắc to lớn trong lịch sử dân tộc triết học và trở thành một trong những những nguồn gốc lý luận quan trọng của triết học Mác.

Nhận định về nền triết học cổ xưa Đức

Triết học cổ điển Đức là 1 trong giai đoạn lịch sử vẻ vang tương đối ngắn tuy vậy nó đã tạo ra những kết quả đó kỳ diệu trong lịch sử hào hùng triết học.

Thành quả lớn số 1 của nó là những tư tưởng biện chứng đạt tới trình độ một hệ thống lý luận – điều cơ mà phép biện hội chứng thời cổ điển Hy Lạp đã chưa có thể đạt mức và chủ nghĩa duy vật vậy kỷ XVII – XVIII Tây Âu cũng không có khả năng tạo ra.

Tuy nhiên, hạn chế lớn số 1 của triết học truyền thống Đức là đặc điểm duy tâm, tuyệt nhất là duy chổ chính giữa khách quan liêu của Hêghen, còn chủ nghĩa duy đồ dùng của Phoiơbắc thì xét về thực tế không vượt qua được những tiêu giảm của chủ nghĩa duy vật ráng kỷ XVII – XVIII Tây Âu.

Xem thêm: Soạn Công Nghệ 10 Bài 1 0 Bài 1: Bài Mở Đầu, Lý Thuyết Công Nghệ 10: Bài 1

Triết học truyền thống Đức đã có triết học tập Mác kế thừa một cách tất cả phê phán và nâng lên ở chuyên môn mới của nhà nghĩa duy thiết bị hiện đại.